احمد محمد شاكر مىگويد : « علما از مالك ، اوزاعى ، ابن جرير طبرى و داود نقل مىكنند كه آنان « بسمله » را آيه‌اى از قرآن نمىدانستند نه در اوايل سوره‌هاى قرآن و نه در سورهء فاتحة الكتاب » . طحاوى همين اعتقاد را از اين افراد نقل مىكند : ابو حنيفه ، ابو يوسف محمد ، روايتى از احمد ، نظر عده‌اى از پيروان احمد و ابن قدامه كه اين قول را در « المغنى » اختيار كرده است . احمد حنبل معتقد است كه « بسمله » در اول سوره حمد آيه است و در ديگر سوره‌ها آيه نمىباشد . اين تفصيل ، مقبول اسحاق ، ابو عبيد ، اهل كوفه ، اهل مكه . اهل عراق - آن طور كه علما نقل كرده‌اند - و شافعى - در يك روايت - واقع شده است « 1 » ديگرى ابن مسيب و محمد بن كعب را به گروه بالا اضافه مىكند « 2 » و شايد مؤيد اين ادعا ، روايتى است كه از طريق خودشان به اين مضمون نقل شده است . « اوّل چيزى كه نازل شد . « بسم اللّه » بود . پس از مدتى « الرحمن » به آن افزوده گشت . و هنگام نزول سوره نمل « الرحيم » در پى كلمات قبل قرار گرفت . و « بسم اللّه الرحمن الرحيم » شكل كامل را يافت « 3 » » . دربارهء ادعاى فوق بايد بگوئيم مضمون اين ادعاى روايات آن است كه آقايان ناخودآگاه و ناخواسته تن به قبول تحريف و راه يافتن اضافاتى به قرآن داده‌اند . و اين نتيجهء غير قابل قبول را مرحوم ابن طاووس متذكر گشته و آنان را ملزم به قبول آن كرده است « 4 » ؛ زيرا از چنين مقدمات باطلى ، قطعا نتيجهء باطلى به دست مىآيد . عجيب اين است كه : ابو زهره مطالب مربوط به « بسمله » و آيه نبودن آن را نقل مىكند و سخنان بزرگان اهل سنت را مىآورد . و بعد از اين نتيجه مىگيرد كه قرآن ابدا دست نخورده است و در آن نقص و زيادى رخ نداده است و بعد به شيعه حمله مىكند و آنان را ناجوانمردانه و به دروغ متهم مىكند كه قائل به نقص قرآنند « 5 »

--> ( 1 ) تعليقات احمد محمد شاكر بر الجامع الصحيح / ترمذى ، ج 2 ، ص 19 و 20 . و النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 270 . ( 2 ) الامام زيد ، ص 350 به نقل از : البحر الزخار و الفصول اللؤلؤية . ( 3 ) منابع اين روايت در فصل : ترتيب نزول آيات آمده است . ( 4 ) سعد السعود ، ص 145 . ( 5 ) الامام زيد ، ص 350 و 351 .